Phân loại rác thải tại nguồn: Thách thức và giải pháp trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh phát triển bền vững, công tác phân loại rác thải tại nguồn đã trở thành nhiệm vụ cấp thiết tại Việt Nam. Tính đến tháng 10 năm 2025, dù đã có nhiều quy định và chính sách hỗ trợ, việc triển khai vẫn gặp không ít khó khăn trong thực tế.

Thực trạng đáng quan ngại

Theo báo cáo mới nhất từ Tổng cục Môi trường, tỷ lệ rác thải được phân loại tại nguồn trên toàn quốc vẫn còn khiêm tốn, chỉ đạt khoảng 35-40% ở các đô thị lớn và thấp hơn nhiều ở khu vực nông thôn. Con số này cho thấy khoảng cách lớn giữa quy định và thực thi.

Ông Nguyễn Văn Tám, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, chia sẻ: "Chúng ta đã có quy định xử phạt bắt buộc từ đầu năm 2025, nhưng việc thay đổi thói quen của người dân cần thời gian và sự đồng bộ từ nhiều phía."

Những khó khăn chính

Các chuyên gia môi trường chỉ ra những rào cản chính trong công tác phân loại rác thải:

Hạ tầng chưa đồng bộ: Nhiều khu dân cư chưa có đủ thùng rác phân loại hoặc hệ thống thu gom riêng biệt.
Nhận thức chưa đồng đều: Người dân vẫn còn ngại thay đổi thói quen quen thuộc.
Công nghệ xử lý hạn chế: Thiếu các nhà máy xử lý rác hữu cơ tái chế quy mô lớn.

Bà Trần Thị Mai, chuyên gia từ Viện Chiến lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường, nhấn mạnh: "Việc phân loại rác tại nguồn không thể thực hiện hiệu quả nếu không có hệ thống hạ tầng hỗ trợ tương xứng."

Giải pháp đồng bộ

Để thúc đẩy công tác phân loại rác thải, các địa phương đang triển khai nhiều giải pháp thiết thực:

Hà Nội: Đã đầu tư 500 điểm thu gom rác thải phân loại tại 12 quận nội thành với hệ thống thùng rác thông minh.
TP. Hồ Chí Minh: Triển khai mô hình "tổ dân phố không rác thải" tại 24 quận, huyện.
Đà Nẵng: Ứng dụng công nghệ AI trong giám sát việc phân loại rác tại nguồn.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Sơn, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, cho biết: "Chúng tôi đang xây dựng kế hoạch đến năm 2027, 100% khu dân cư trên địa bàn thành phố sẽ triển khai phân loại rác thải tại nguồn."

Vai trò của cộng đồng

Công tác phân loại rác thải thành công phụ thuộc rất lớn vào sự tham gia của người dân. Các chương trình truyền thông như "Ngày hội phân loại rác", "Gia đình xanh" đang được nhân rộng trên cả nước.

Chị Nguyễn Thị Lan, một người dân phường Thanh Xuân (Hà Nội), chia sẻ: "Ban đầu tôi thấy bất tiện, nhưng khi tham gia các lớp tập huấn, tôi hiểu được tầm quan trọng và đã hình thành thói quen phân loại rác trong gia đình."

Tầm nhìn tương lai

Việt Nam đang đặt mục tiêu đến năm 2030, 85% rác thải sinh hoạt được thu gom, xử lý; 100% khu đô thị và 70% khu nông thôn thực hiện phân loại rác tại nguồn. Để đạt được mục tiêu này, cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân.

Như lời Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Lê Minh Khuyến: "Rác thải không phải là gánh nặng mà là tài nguyên. Chỉ cần chúng ta biết cách phân loại và tái chế, rác thải sẽ trở thành nguồn tài nguyên quý giá cho phát triển bền vững."